Foley en SFX zijn allebei geluidseffecten, maar ze worden anders gemaakt. Foley zijn geluiden die een foley-artiest in een studio live naspeelt terwijl hij naar het beeld kijkt: voetstappen, kleding, een kopje dat wordt neergezet. SFX (sound effects) is de bredere term voor alle andere effecten, zoals auto’s, explosies, wapens, ambiences en ontworpen sci-fi-geluiden, die meestal uit opnames, bibliotheken of synthese komen. Je gebruikt foley voor de kleine, menselijke details en SFX voor alles wat groter, verder weg of niet na te spelen is.
Wat is foley?
Foley is vernoemd naar Jack Foley, die eind jaren twintig bij de filmstudio Universal geluiden live bij het beeld begon op te nemen, onder meer voor de film Show Boat (1929). Het principe is sindsdien hetzelfde gebleven: in een foleystudio met verschillende vloeren en een grote verzameling voorwerpen kijkt de foley-artiest naar de film en speelt hij de geluiden tegelijk met de acteurs na.
Foley wordt meestal in drie groepen verdeeld:
- Footsteps: voetstappen, afgestemd op schoeisel, ondergrond en loopstijl van elk personage.
- Moves of cloth: het ritselen van kleding bij elke beweging.
- Props of specifics: het hanteren van voorwerpen, zoals sleutels, een glas, papier of een tas.
Wil je meer weten over het vak zelf, lees dan alles wat je moet weten over foley.
Wat is SFX?
SFX staat voor sound effects, geluidseffecten. Let op: in de filmwereld wordt SFX ook gebruikt voor special effects (praktische effecten op de set), en VFX voor visuele effecten. In de audiowereld bedoelt men met SFX de geluidseffecten. Binnen SFX worden vaak deze soorten onderscheiden:
- Hard effects: duidelijke geluiden bij een gebeurtenis, zoals een deur, auto, pistoolschot of explosie.
- Ambiences of backgrounds: doorlopende geluiden die een plek neerzetten, zoals verkeer, wind of een kantoor.
- Designed effects: geluiden die niet bestaan en worden ontworpen, zoals magie, ruimteschepen of monsters.
SFX komen uit eigen opnames, sound libraries of synthese, en worden vaak opgebouwd uit meerdere bewerkte lagen. Hoe je ze maakt, lees je in geluidseffecten (SFX) maken.
Het verschil op een rij

| Foley | SFX | |
|---|---|---|
| Hoe gemaakt | Live nagespeeld in een studio, synchroon met het beeld | Opnames, sound libraries, synthese en bewerking |
| Typische geluiden | Voetstappen, kleding, voorwerpen hanteren | Voertuigen, wapens, explosies, ambiences, sci-fi |
| Schaal | Klein, dichtbij, menselijk | Van klein tot zeer groot |
| Doel | Realisme en aanwezigheid van personages | Wereld, actie, impact en sfeer |
| Timing | Direct op het beeld gespeeld en daarna bijgesteld | Achteraf in de DAW op het beeld gezet |
| Wie maakt het | Foley-artiest, foley-mixer en foley-editor | Sound effects editor en sound designer |
Een veelgehoorde vuistregel: wat een mens met zijn lichaam doet of vasthoudt, is foley. Wat groter, mechanisch, ver weg of fantastisch is, valt onder SFX. De grens is niet altijd scherp. Een deur die dichtvalt kan als foley worden opgenomen of uit een bibliotheek komen, en een geprepareerd monstergeluid kan deels uit een foleystudio stammen.
Wanneer gebruik je foley?
Foley gebruik je zodra mensen in beeld bewegen en iets aanraken. Een paar situaties waarin het onmisbaar is:
- Het set-geluid is onbruikbaar: de microfoon op de set is gericht op de dialoog. Voetstappen en kleding klinken daardoor vaak te zacht, te ver of worden overstemd door achtergrondgeluid.
- Internationale versies: voor nasynchronisatie in andere talen is een aparte muziek- en effectenmix (M&E) nodig zonder dialoog. Omdat de geluiden op de set aan de dialoog vastzitten, moet alles opnieuw worden gemaakt met foley.
- Nadruk en karakter: met foley bepaal je precies hoe iets klinkt. Een personage krijgt bijvoorbeeld zware, zelfverzekerde stappen of juist schuifelende, aarzelende stappen.
- Animatie: bij animatie is er geen set-geluid, dus alles moet worden toegevoegd. Foley zorgt daar dat figuren gewicht en materiaal krijgen.
- Games: ook in games worden voetstappen, kleding en interacties vaak in een foleystudio opgenomen, maar dan als losse varianten die de game-engine afspeelt.
Concreet aan de slag? Lees foley-geluiden en -technieken of geloofwaardige voetstappen maken op verschillende ondergronden.
Wanneer gebruik je SFX?
SFX gebruik je voor alles wat je niet in een studio kunt naspelen of wat de schaal van een mens overstijgt:
- Grote en gevaarlijke gebeurtenissen: explosies, crashes, vuurwapens en natuurgeweld.
- Voertuigen en machines: auto’s, vliegtuigen, treinen en fabrieken.
- Omgeving: ambiences die een plek en tijd neerzetten, zoals een stad bij nacht of een bos in de regen.
- Fantasie en sciencefiction: wezens, magie, energiewapens en ruimteschepen bestaan niet en moeten worden ontworpen.
- Interfaces en abstracte geluiden: UI-geluiden, overgangen en whooshes in trailers en video’s.
Hoe foley en SFX samenwerken

In een film worden foley en SFX naast elkaar gebruikt. Neem een scène waarin een soldaat over een slagveld rent: zijn voetstappen, uitrusting en ademhaling komen uit de foleystudio, terwijl explosies, geweervuur en de ambience van het slagveld uit SFX-opnames en bibliotheken komen. Samen met dialoog en muziek vormen ze de eindmix. Hoe muziek en effecten elkaar daarbij aanvullen, lees je in de rol van muziek versus SFX in filmgeluid.
Ook bij één geluid lopen ze vaak in elkaar over. Een gevecht krijgt bijvoorbeeld foley voor de bewegingen en kleding, en ontworpen SFX-lagen voor de klappen zelf. Een monster kan bestaan uit foley-ademhaling en bewerkte dierengeluiden.
Wie doet wat?
- Foley-artiest: speelt de geluiden na in de studio.
- Foley-mixer: neemt de foley op en zorgt voor de juiste microfoonkeuze en balans. Hoe de taken van foley artist, foley mixer en foley editor verdeeld zijn, lees je in een apart artikel.
- Foley-editor: knipt, ordent en synchroniseert de opnames.
- Sound effects editor: kiest, bewerkt en plaatst de SFX.
- Sound designer: ontwerpt nieuwe geluiden en bewaakt vaak het geheel.
- Re-recording mixer: mixt dialoog, foley, SFX en muziek tot de eindmix.
Bij kleine producties doet één persoon vaak meerdere of al deze taken.
Veelgestelde vragen
Is foley een soort SFX?
In brede zin wel, want foley-geluiden zijn ook geluidseffecten. In de praktijk worden ze apart behandeld, omdat ze op een andere manier worden gemaakt en door andere specialisten.
Waarom worden voetstappen niet op de set opgenomen?
De microfoon op de set is gericht op de dialoog, waardoor voetstappen vaak te zwak of rommelig klinken. Bovendien zijn voor internationale versies effecten zonder dialoog nodig, dus foley wordt apart opgenomen.
Kun je foley vervangen door een sound library?
Voor kleine projecten kan dat, zeker voor losse voorwerpen. Voor voetstappen en kleding die precies bij de bewegingen van een acteur moeten passen, is live opgenomen foley meestal geloofwaardiger.
Waar staat SFX voor?
In audio staat SFX voor sound effects, geluidseffecten. In de film wordt de afkorting ook gebruikt voor special effects op de set, terwijl VFX voor visuele effecten staat.