Photo audiosysteem

Wwise vs. FMOD: welk audiosysteem kies je voor game development?

Wwise en FMOD zijn de twee bekendste audio-middlewarepakketten voor games, en met allebei kun je professioneel werk afleveren. FMOD Studio voelt voor veel sound designers vertrouwder aan door zijn DAW-achtige tijdlijn en is daardoor sneller te leren. Wwise is uitgebreider en sterker gestructureerd, wat vooral loont bij grote projecten met complexe interactieve muziek en ruimtelijke audio. Welke je kiest, hangt af van je engine, je team, je budget en de omvang van het project.

Wat is audio-middleware?

Wwise wordt gemaakt door Audiokinetic (Montreal, sinds 2019 onderdeel van Sony Interactive Entertainment). FMOD komt van Firelight Technologies uit Australië. Beide pakketten bestaan uit twee delen: een authoring-programma waarin je als sound designer het geluid opbouwt, en een runtime-engine die in de game draait en dat geluid afspeelt.

Het idee erachter is een scheiding tussen gamecode en audiologica. De programmeur roept in de code alleen een event aan, bijvoorbeeld “vijand geraakt” of “voetstap”. Welk geluid er dan klinkt, hoeveel variatie erin zit, hoe het reageert op afstand, ondergrond of spelstatus en hoe het in de mix valt, bepaal jij in de middleware. Je kunt dat aanpassen zonder dat er code herschreven hoeft te worden, en vaak zelfs terwijl de game draait.

Waarom niet gewoon de ingebouwde audio van de engine?

Unity en Unreal Engine hebben elk een eigen audiosysteem. Unreal heeft met MetaSounds zelfs een krachtig, procedureel systeem aan boord; hoe dat werkt, lees je in geluid implementeren in Unreal Engine 5. Voor kleine projecten is dat vaak genoeg. Middleware wordt interessant zodra je veel variatie, adaptieve muziek, uitgebreide mixsnapshots of meerdere platforms wilt beheren. Zonder middleware moet een programmeur dat allemaal zelf bouwen bovenop low-level API’s zoals XAudio2, Core Audio of OpenAL. Dat kost veel tijd en levert meestal minder op dan een volwassen tool.

Wil je eerst weten hoe geluid in een engine zelf werkt, lees dan het artikel over geluid implementeren in Unity.

Werkwijze en leercurve

FMOD Studio: denken als in een DAW

In FMOD Studio bouw je events op een tijdlijn met tracks, clips en automatisering, net als in een DAW. Naast de tijdlijn kun je parameter sheets gebruiken: in plaats van tijd bepaalt dan een gameparameter (snelheid, gezondheid, afstand) wat er klinkt. Variatie maak je met instruments zoals de multi instrument (kiest willekeurig of op volgorde uit meerdere bestanden) en de scatterer instrument (strooit losse geluiden in de ruimte, handig voor ambience). De mixer werkt met bussen, effecten en snapshots.

Wie uit de muziekproductie of de filmpostproductie komt, herkent die logica snel. Daarom is FMOD vaak de eerste keuze in onderwijs en bij kleine indieteams.

Wwise: hiërarchie en objecten

Wwise werkt met een hiërarchische projectstructuur in de Project Explorer. Geluiden zitten in containers met elk een eigen gedrag:

  • Random/Sequence Container: speelt willekeurig of in een vaste volgorde af uit een set geluiden.
  • Switch Container: kiest een geluid op basis van een switch, bijvoorbeeld het type ondergrond voor voetstappen.
  • Blend Container: laat meerdere lagen in- en uitfaden op basis van een parameter (RTPC), bijvoorbeeld motorgeluid op toerental.

Daarnaast werk je met events, states, switches en Game Parameters (RTPC’s) die de game aanstuurt. Die structuur vraagt meer gewenning, maar wordt een voordeel zodra een project duizenden geluiden bevat. Eigenschappen erven door in de hiërarchie, zodat je groepen geluiden in één keer kunt aanpassen.

Documentatie en leren

Beide pakketten hebben uitgebreide documentatie en gratis te downloaden voorbeeldprojecten. Audiokinetic biedt bovendien gratis online cursussen met certificering aan, wat Wwise-ervaring op je cv goed aantoonbaar maakt. FMOD heeft een actieve community en een overzichtelijke handleiding. Ervaring met minstens één van de twee wordt in vacatures voor game audio vaak gevraagd.

Functies vergeleken

audiosysteem

Interactieve muziek

Wwise heeft een aparte Interactive Music Hierarchy met Music Segments, Music Playlist Containers en Music Switch Containers. Je legt per overgang vast wanneer muziek mag wisselen (op de volgende maat, tel of cue), welke overgangssegmenten ertussen komen en hoe er wordt gecrossfade. Voor games met veel lagen en speltoestanden is dat zeer precies.

FMOD doet adaptieve muziek binnen hetzelfde event-systeem: met loopregio’s, transition markers, quantisatie en parameters die lagen in- en uitzetten. Voor de meeste projecten is dat ruim voldoende en het is sneller op te zetten. Meer over de technieken zelf lees je in het artikel over adaptieve muziek in videogames.

Variatie en gelaagdheid

Beide pakketten laten je geluiden opbouwen uit lagen met willekeurige variatie in toonhoogte, volume en bestandskeuze. Een voetstap kan zo bestaan uit een laag voor de ondergrond, een laag voor kleding of uitrusting en een laag die reageert op regen. Het verschil zit vooral in de manier van werken: in Wwise via containers in de hiërarchie, in FMOD via instruments en tracks binnen een event.

Ruimtelijke audio en akoestiek

Beide ondersteunen 3D-positionering met afstandsdemping (attenuation), richtingsgevoeligheid (cone attenuation), doppler en uitvoer naar surround of binauraal. Wwise heeft daarbovenop Wwise Spatial Audio, met rooms en portals waarmee geluid realistisch door deuropeningen en rond hoeken kan lekken, inclusief diffractie en reflecties. In FMOD los je zulke zaken meestal op met eigen parameters of met spatializer-plugins van derden, zoals Steam Audio.

Voor nagalm hebben beide ingebouwde reverbs. Wwise biedt onder meer RoomVerb en een convolutiereverb, FMOD heeft een eigen reverb- en convolutie-effect. Per ruimte of zone kun je de nagalm laten wisselen, zodat een grot anders klinkt dan een open veld.

Platforms, prestaties en profiling

Wwise en FMOD draaien op Windows, macOS, Linux, iOS, Android en de huidige consoles. Beide hebben een profiler waarmee je tijdens het spelen ziet hoeveel stemmen er klinken, hoeveel CPU en geheugen de audio gebruikt en welke events worden aangeroepen. Optimaliseren doe je in beide met compressie-instellingen per platform, stemlimieten en het slim laden en ontladen van soundbanks. Welke het zuinigst is, hangt sterk af van het project; meet het in je eigen game in plaats van op reputatie te vertrouwen.

Integratie met game-engines

Voor zowel Unity als Unreal Engine zijn er officiële integraties die actief worden onderhouden. Voor eigen engines zijn er C++-API’s. In de praktijk is de engine zelden de beslissende factor: beide pakketten werken goed met beide engines. Werk je met Godot, controleer dan vooraf de actuele stand van de (community-)integraties.

Licenties en kosten

Photo audiosysteem

Beide pakketten zijn gratis te gebruiken om te leren en voor niet-commerciële projecten. Voor commerciële games hanteren ze licentiemodellen die afhangen van het budget of de omzet van het project:

  • FMOD heeft een gratis indielicentie voor kleine ontwikkelaars onder een bepaalde omzet- en budgetgrens. Daarboven betaal je per titel, met een prijs die oploopt met het budget.
  • Wwise is gratis voor projecten onder een bepaalde budgetgrens, eventueel met beperkingen. Daarboven betaal je een licentie per project die afhangt van het budget en het platform.

De grenzen en bedragen veranderen geregeld. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden op de sites van Audiokinetic en FMOD voordat je een keuze vastlegt. Reken daarnaast de tijd mee: leertijd, integratie en onderhoud wegen voor een klein team vaak zwaarder dan de licentie zelf. Tips om een game met weinig middelen goed te laten klinken vind je in het artikel over geluid voor een indiegame met een klein budget.

Wwise en FMOD naast elkaar

Aspect Wwise FMOD Studio
Werkwijze Hiërarchie van objecten en containers Events op een DAW-achtige tijdlijn
Leercurve Steiler, meer concepten Sneller op te pakken
Interactieve muziek Aparte, zeer gedetailleerde muziekhiërarchie Binnen events met markers en parameters
Ruimtelijke audio Ingebouwde rooms, portals en diffractie Basis ingebouwd, uitbreiden met plugins
Engines Unity, Unreal, eigen engines Unity, Unreal, eigen engines
Typisch gebruik Middelgrote tot grote studio’s, AAA Indie tot middelgroot, ook grote titels
Leren Gratis cursussen met certificering Documentatie, voorbeeldproject, community

Welke kies je?

Kies FMOD als

  • je alleen of met een klein team werkt en snel resultaat wilt;
  • je uit de muziek- of filmhoek komt en een tijdlijn prettig vindt;
  • je project overzichtelijk is qua aantal geluiden en muzieklagen;
  • je binnen de gratis indielicentie valt.

Kies Wwise als

  • je project groot is, met duizenden assets en veel speltoestanden;
  • interactieve muziek en ruimtelijke akoestiek centraal staan;
  • je een vaste audio-afdeling hebt die tijd kan steken in de leercurve;
  • je wilt werken bij of voor grote studio’s, waar Wwise veel wordt gebruikt.

Of houd het bij de engine

Voor een gamejam, een klein prototype of een eenvoudige mobiele game is de ingebouwde audio van Unity of Unreal vaak voldoende. Je kunt later nog overstappen, al kost dat dan wel extra werk.

Test het zelf

De beste manier om te kiezen is een klein proefproject. Bouw in beide pakketten hetzelfde: een voetstap met variatie per ondergrond, een ambience met losse elementen en een stuk muziek dat wisselt tussen rust en gevecht. Koppel het aan je engine en kijk welke werkwijze je het best ligt. Als sound designer is het verstandig om beide op basisniveau te beheersen, omdat opdrachtgevers verschillende pakketten gebruiken. Hoe audiokeuzes in een team worden vastgelegd, lees je in het artikel over audio direction voor games.

Veelgestelde vragen

Is FMOD of Wwise makkelijker voor beginners?

FMOD Studio is voor de meeste beginners makkelijker, omdat het werkt met een tijdlijn zoals in een DAW. Wwise heeft meer concepten om te leren, maar biedt gratis cursussen die je stap voor stap op weg helpen.

Zijn Wwise en FMOD gratis?

Beide zijn gratis om te leren en voor niet-commerciële projecten. Voor commerciële games gelden licenties die afhangen van budget of omzet, met gratis opties voor kleine projecten; check de actuele voorwaarden op de officiële sites.

Welke bekende games gebruiken Wwise of FMOD?

Wwise is onder meer gebruikt in de Assassin’s Creed-reeks, Overwatch en Inside. FMOD is onder meer gebruikt in Celeste, de Forza Horizon-reeks en de games van Supergiant, zoals Hades.

Werken Wwise en FMOD met Unity en Unreal?

Ja, beide hebben officiële integraties voor Unity en Unreal Engine en een API voor eigen engines. De engine is daarom zelden de doorslaggevende factor bij de keuze.

Moet ik als sound designer beide leren?

Het is verstandig om beide op basisniveau te kennen, omdat studio’s verschillende pakketten gebruiken. Verdiep je daarna in het pakket dat het meest voorkomt in de projecten of vacatures waarop je mikt.